Sustainability in de architectuur – 4 tips om duurzaamheid centraal te stellen

Architectuur & Ruimtelijke Ordening, Sustainability / 15 September 2019

Onder invloed van het klimaatakkoord en de bouwagenda liggen de ambities op het gebied van duurzaamheid in de bouw- en ontwerpwereld hoog. In veel projecten worden door architecten dan ook al aspecten van duurzaamheid verwerkt. Willen we echter daadwerkelijk voor gezonde, veilige, betaalbare en sociale leef- en werkomgevingen zorgen en in 2050 volledig circulair zijn, dan is een integrale aanpak nodig. Volgens verschillende experts en gerenommeerde architecten ligt hier nog veel ruimte voor verbetering.

In dit artikel geven we je 4 adviezen om duurzaamheid als architect of leidinggevende van een architectenbureau centraal te stellen.

1. Duurzaamheid centraal stellen binnen ontwerpbeslissingen

Architect Leen Bogerd geeft in een artikel in Trouw aan dat de meeste architecten vaak eerst aan mooie vormen en allure denken en daarna pas bedenken wat ze aan duurzaamheid gaan doen. Césare Peeren, die zich richt op sustainability in de architectuur, benadrukt dat in veel projecten wel aan aspecten van duurzaamheid gewerkt wordt, maar dat architectuur die mede door duurzame keuzes wordt vormgegeven zeer zeldzaam is.

Daadwerkelijk circulair ontwerpen betekent volgens Peeren dat alle ontwerpbeslissingen ‘als een driedimensionale puzzel in elkaar passen.’ Hierbij gaat het bijvoorbeeld om beslissingen over natuurlijke energie, de ligging, hergebruik van materiaal, lokaal beschikbare bronnen en het programmeren van een gebouw. In een circulaire economie krijgt materiaal een tweede en derde leven, waardoor er geen onuitputtelijke hoeveelheden grondstoffen nodig zijn. Harm Tilman, stedenbouwkundig ontwerper en onderzoeker, vult die visie aan door de nadruk te leggen op de koppeling tussen ontwerpbeslissingen en de invloed daarvan op wat mensen in een gebouw doen en laten, wat ze zien en niet zien en wat ze horen en niet horen.

Om ontwerpers te helpen bij het vinden van gebruikte materialen, lanceerde Peeren met zijn studio Superuse de site Oogstkaart.nl. Ook Bogerd kwam met een initiatief om architecten te helpen om duurzaamheid op een integrale manier terug te laten komen in ontwerpbeslissingen. Samen met zijn team bracht hij een publicatie uit waarin een groot aantal nieuwe woontypologieën voor de energietransitie beschreven zijn.

2. Focus op verantwoordelijkheid voor woon- en werkgebieden als geheel

Wie een gebouw ontwerpt, bepaalt mede hoe een woongebied en de openbare ruimte, er voor lange tijd uit gaat zien. Dat brengt volgens Leo van Broeck, Vlaams bouwmeester, verantwoordelijkheid met zich mee. Hij vindt dat architecten daarom moeten afzien van projecten die geen rekening houden met klimaat, natuur en milieu.

Als je duurzaamheid centraal stelt, dan levert dat volgens Bogerd een geweldige leefomgeving op. Met name steden worden steeds complexer, vervuilender, dichter en internationaler. Vooral voor die stedelijke gebieden is het, volgens architect Juliette Bekkering, belangrijk dat de architectuur oplossingen aandraagt voor circulariteit en vergroening en het verlies aan biodiversiteit adresseert.

Om steden klimaatbestendiger te maken worden door de experts verschillende initiatieven genoemd, zoals de aanleg van veel bomen, stadstuinen waar nu pleinen worden aangelegd, groene daken, verticale tuinen, systemen om overtollig water te benutten en manieren voor mensen om zonder eigen dak toch in zonne-energie te investeren. Bekkering geeft aan dat het hier ook om het bevorderen van het sociale klimaat door middel van het ontwerp van publieke gebouwen, publieke ruimte, parken en infrastructuur gaat.

3. Deel als architect je kennis over duurzaamheid en beïnvloed de keten

Volgens Harm Tilman biedt de duurzaamheidsagenda de architectuur een unieke kans om haar relevantie te bewijzen. Architecten hebben een belangrijke invloed op gebouwen en de elementen waaruit die zijn samengesteld. Dit maakt architectuur complex. Er zal dan ook steeds meer met adviseurs en experts samengewerkt moeten worden.

Ook Julliette Bekkering benadrukt het belang van samenwerking en kennisdeling. Circulariteit en verduurzaming is volgens haar alleen mogelijk als meer gezamenlijk onderzoek gedaan wordt door universiteiten, de bouwsector, overheden en architecten. Zo kan er samen geëxperimenteerd worden met bijvoorbeeld hoogbouw in hout, het ontwerpen met groen, nieuwe materialen, duurzame strategieën en nieuwe typologieën. Daarnaast geeft ze aan dat er ook experimenten nodig zijn met manieren waarop er duurzaam en circulair kan worden gebouwd. Het is belangrijk om deze kennis binnen de keten en als architecten met elkaar te delen, zodat niet elke keer iedereen het wiel opnieuw hoeft uit te vinden.

4. Richt alle onderdelen van je architectenbureau duurzaam in

Het is belangrijk om sustainability op een integrale manier binnen alle onderdelen van je organisatie te implementeren. Het zou niet kloppen als je met een sterk vervuilende auto naar een overleg met je opdrachtgever gaat om het daar vervolgens te hebben over je duurzame ontwerp voor een nieuw kantoorpand. Naast het leggen van de focus op duurzaamheid in je ontwerpbeslissingen, in de invloed die je als architect hebt op de omgeving van je projecten en binnen je relaties met ketenpartners, is het volgens onderzoekers Jongh & Meer ook belangrijk om zaken als je eigen personeelsbeleid en bedrijfsprocessen duurzaam in te richten.

Om duurzaamheid op een integrale manier te implementeren, kun je de Sustain Method gebruiken. Tijdens het Landelijk Kennisteam Architecten en Ingenieurs op 29 januari 2020 gaan we dieper in op het thema Sustainability en leren we je hoe je aan de hand van deze methode doeltreffend met duurzaamheid aan de slag gaat. Klik op deze link voor meer informatie over het Landelijk Kennisteam Architecten en Ingenieurs

Kitty Doets

Kitty Doets

Waarom schrijven voor INVK zo leuk is? De managementthema's zijn interessant en ik hou ervan om me continu te verdiepen in wat er in verschillende branches speelt. Ik schrijf artikelen voor de blog van het INVK en denk mee over de content op INVK.nl, altijd vanuit het idee om kennisdeling, ook online, te stimuleren.

Landelijk Kennisteam Architecten en Ingenieurs

In het Landelijk Kennisteam Architecten en Ingenieurs delen architecten en ingenieurs kennis en ontwikkelen zij hun leiderschapsvaardigheden. Je aansluiten bij dit team geeft je de kans om, in een selecte groep vakgenoten, continu aan je kennis en vaardigheden als leidinggevende te werken. Tijdens de trainingen staat kennisdeling centraal en werk je in deze kleine groep, onder leiding van een ervaren trainer aan je succes.

Deel dit artikel:

Gerelateerde blogs

Wat heb jij te leveren aan innovatie in de bouwsector?

Bouw, Innovatieve organisaties

Wat heb jij te leveren aan innovatie in de bouwsector?

Bouwen is altijd in beweging blijvenDe bouw staat nooit stil. Er ...

lees meer >
Een klantcontact team dat het ijzer smeedt als het heet is

Communicatie & Marketing, Succesvolle Teams

Een klantcontact team dat het ijzer smeedt als het heet is

Koud ijzer buigt nietDe afdeling klantcontact wordt niet altijd ...

lees meer >
Hoe zorg je als operationeel manager ervoor dat je team zich goed voelt en succes heeft?

Industrie, Logistiek & Transport, Succesvolle Teams

Hoe zorg je als operationeel manager ervoor dat je team zich goed voelt en succes heeft?

Ga jij fluitend naar je werk?Of misschien nog belangrijker: gaat ...

lees meer >