Aan de slag met duurzaamheid in de woonhuisvesting binnen de zorg

Zorg & Gezondheid, Sustainability / 9 January 2020

De kwaliteit, toegankelijkheid en beschikbaarheid van de zorg verhogen en tegelijkertijd de footprint van de zorgverlening verlagen vanuit de lange termijn impact op people, planet en prosperity. Dat is het doel van de Green Deal, waarin brancheorganisaties, zorgverenigingen en VWS samenwerken aan duurzame zorg voor een gezonde toekomst. Zorgprofessionals, cliënten en bewoners spelen bij die verduurzaming een cruciale rol. Hoe zorg je er als leidinggevende woonhuisvesting in bijvoorbeeld de jeugdzorg, ouderenzorg, dagbesteding of gehandicaptenzorg voor dat je organisatie de ambities op het gebied van sustainability waarmaakt? Met dit artikel helpen we je op weg.

Green Deal 2.0: Speerpunten duurzaamheid in de zorg

Waarschijnlijk ben je al wel bekend met de 4 speerpunten van de Green Deal 2.0, die in 2018 door 132 partijen werd ondertekend en waarbij zich in 2019 nog tientallen organisaties aansloten. Milieuplatform zorgsector (MPZ) heeft in 2018 routekaarten opgesteld, waarin de rode draad van de Green Deal voor de Cure en Care beschreven staan. Hieronder zetten we de speerpunten voor de Care en ggz voor je op een rij.

De energietransitie

In lijn met het rijksbeleid wordt binnen de Green Deal gewerkt aan de ambitie om CO2-emissies in 2030 met 49 % en in 2050 met 95 % te reduceren, gemeten vanaf 1990. Daarbij zal in eerste instantie de nadruk op het verduurzamen van zorgvastgoed komen te liggen. Om te voorkomen dat voorgeschreven maatregelen niet goed aansluiten op bedrijfsprocessen en zo tot onnodige kosten en inefficiëntie leiden, heeft de zorgsector de ruimte gekregen om een eigen aanpak via routekaarten te ontwikkelen. Organisaties zullen nu zelf individuele routekaarten moeten gaan opstellen voor hun zorgvastgoedportefeuille. Daarvoor hebben de brancheverenigingen met steun van VWS een handleiding op laten stellen. Daarin vind je onder andere 6 stappen voor het ontwikkelen van de routekaart van je organisatie:

  • Stap 1 - Indelen vastgoed: Bepaal het aantal m² dat de zorgorganisatie in gebruik heeft en classificeer vervolgens de tijdperken:

Periode vóór 1965

Periode 1965 – 1975

Periode 1975 – 1992

Periode 1992 – 2020

Periode na 2020

  • Stap 2 - Vaststellen maatregelen: Bepaal of de wettelijk verplichte maatregelen zijn uitgevoerd of nog moeten worden ingepland. Bepaal welke maatregelen de zorgorganisatie kan treffen in 2020-2030 bij bestaande bouw op een natuurlijk of zelfstandig moment.

  • Stap 3 - Het MOP bijwerken: Verwerk de maatregelen van stap 2 per locatie in het meerjaren onderhoudsplan (MOP heet ook MJOP, MJOR of LTOP).

  • Stap 4 - Het LTHP bijwerken: Neem de verduurzamingsopgave mee als criterium voor renovatie of (vervangende) nieuwbouw. Stel het Lange Termijn Huisvestingsplan (LTHP) opnieuw vast met medeneming van de financiering voor verduurzaming en eventuele knelpunten voor meer CO2-reductie.

  • Stap 5 - Duurzame nieuwbouwplannen: Bereid duurzame nieuwbouwplannen voor.

  • Stap 6 - Locaties inplannen: Koop duurzame bouwlocaties in voor duurzame nieuwbouw.

De volledige handleiding voor het maken van een routekaart voor Care vind je hier:

Circulaire bedrijfsvoering

In het programma Nederland Circulair in 2050 beschrijft de overheid hoe Nederland de transitie gaat maken naar een volledig circulaire economie in 2050. Het eerste doel is om het verbruik van primaire grondstoffen tot aan 2030 met 50 % te reduceren. Specifiek voor Care-zorgaanbieders zijn voor 2019 – 2021 de volgende doelstellingen geformuleerd:

  • Elke zorgaanbieder voert de wettelijke maatregelen voor afvalscheiding en hergebruik uit. De bestuurders hebben een visie over de circulaire bedrijfsvoering.
  • De instelling heeft beleid voor Maatschappelijk Verantwoord inkopen (MVI). Hiervoor geven PIANOo criteria (van de overheid) en Milieuthermometer Zorg houvast.
  • Voor de inkoop is een plan opgesteld voor verdere reductie van grondstofverbruik en afval. Hierbij kan gebruik gemaakt worden van instrumenten als het Draaiboek grondstoffen afval in de zorg.
  • Bij nieuwbouw en renovaties vragen om een meetbare standaard (bijvoorbeeld op basis van GPR of BREEAM voor energieneutraal, duurzame materialen en een materialenpaspoort.

Medicijnresten uit afvalwater en milieu

Medicijnen komen na gebruik via urine en ontlasting in het riool terecht. Daarnaast belandt een klein deel ook als medicijnresten via de gootsteen in het water.

Het doel van het ministerie van I&W is om de afvoer van medicijnresten via de gootsteen geheel te stoppen en het gebruik van voor het watermilieu schadelijke stoffen te verminderen. Het ministerie werkt daarvoor aan een ketenaanpak met alle betrokken partijen.

Specifiek voor zorgaanbieders is de Green Deal-doelstelling voor 2019-2021:

  • Elke zorgaanbieder geeft voorlichting en training voor correcte inzameling en afvoer van (vloeibare) medicijnresten en voorkomt dat deze via de gootsteen of toilet weggespoeld worden.

Gezonde leef- en verblijfsomgeving

Volgens MPZ is er landelijk behoefte aan een kennisdossier voor de zorg voor het bevorderen van een gezonde leefomgeving voor cliënten en medewerkers. Het doel is om de komende 3 jaar kennis hierover samen met kennispartners te ontsluiten, zodat deze beter in de praktijk gebracht kan worden. Hierbij gaat het om kennis over zaken zoals;

  • Gezonde voeding
  • Healing environment (blue zones, frisse lucht, verlichting, akoestiek, groen)
  • Waardering
  • Beleving van de omgeving

Integrale implementatie van duurzaamheid in de woonhuisvesting binnen de zorg

Om de hiervoor besproken ambities in de praktijk te brengen is een integrale aanpak nodig. Alleen zo kan de zorg deze grote duurzaamheidstransitie bewerkstelligen. Deze grote veranderingen, zullen veel aanpassingen van organisaties, processen, werkwijzen en zorgprofessionals verlangen.

Sustain Methode

Aan de hand van de door het INVK ontwikkelde Sustain methode kun je op een samenhangende manier met duurzaamheid aan de slag gaan. Ben jij zelf leidinggevende woonhuisvesting binnen de zorg? Op 9 maart 2020 gaan we tijdens het Landelijk Kennisteam Woonhuisvesting Zorg in op deze methode. Hier leer je de Sustain Methode toe te passen en zo alle onderdelen van je organisatie duurzaam te maken. Meld je hier aan voor het Landelijk Kennisteam Woonhuisvesting Zorg.

Kitty Doets

Kitty Doets

Waarom schrijven voor INVK zo leuk is? De managementthema's zijn interessant en ik hou ervan om me continu te verdiepen in wat er in verschillende branches speelt. Ik schrijf artikelen voor de blog van het INVK en denk mee over de content op INVK.nl, altijd vanuit het idee om kennisdeling, ook online, te stimuleren.

Landelijk Kennisteam Woonhuisvesting Zorg

In het Landelijk Kennisteam Woonhuisvesting Zorg komen leidinggevenden huisvesting van instellingen in de jeugdzorg, dagbesteding, ouderenzorg en gehandicaptenzorg samen. Kennis delen, je managementvaardigheden ontwikkelen en unieke oplossingen voor je uitdagingen vinden staan binnen dit kennisteam centraal. Je aansluiten bij dit team geeft je de kans om, in een selecte groep vakgenoten, continu aan je kennis en vaardigheden als manager huisvesting te werken.

Deel dit artikel:

Gerelateerde blogs

Wat heb jij te leveren aan innovatie in de bouwsector?

Bouw, Innovatieve organisaties

Wat heb jij te leveren aan innovatie in de bouwsector?

Bouwen is altijd in beweging blijvenDe bouw staat nooit stil. Er ...

lees meer >
Een klantcontact team dat het ijzer smeedt als het heet is

Communicatie & Marketing, Succesvolle Teams

Een klantcontact team dat het ijzer smeedt als het heet is

Koud ijzer buigt nietDe afdeling klantcontact wordt niet altijd ...

lees meer >
Hoe zorg je als operationeel manager ervoor dat je team zich goed voelt en succes heeft?

Industrie, Logistiek & Transport, Succesvolle Teams

Hoe zorg je als operationeel manager ervoor dat je team zich goed voelt en succes heeft?

Ga jij fluitend naar je werk?Of misschien nog belangrijker: gaat ...

lees meer >